De paradox van risk management

Organisaties opereren in een wereld vol onzekerheid. Van economische crises tot cyberaanvallen, onvoorziene gebeurtenissen kunnen zelfs de meest zorgvuldig uitgewerkte plannen doorkruisen.

In de huidige dynamische markt is risk management niet langer een achterhaalde periodieke oefening voor een overdreven voorzichtige en conservatieve CFO. Het is een noodzakelijke, vooruitstrevende strategie geworden om door onzekerheid te navigeren. Toch is de adoptie van een formeel risk-managementproces in mkb-bedrijven vaak beperkt, door de perceptie dat het complex en tijdrovend is, of door een gebrek aan bewustzijn van de voordelen.

Begrip van risico

Een duidelijk begrip van risico stelt organisaties in staat om effectief door onzekerheid te navigeren. Is risico enkel een bedreiging, of kan het ook kansen bieden? Een brede definitie die vaak in de literatuur wordt gebruikt, luidt:

Risico is de uitdrukking van de waarschijnlijkheid en impact van een onzekere, plotselinge en extreme gebeurtenis die, indien deze zich voordoet, een positieve (kans) of negatieve (bedreiging) impact kan hebben op het behalen van een project of een doelstelling.

Deze definitie zoomt eerst in op de onzekerheid van elke gebeurtenis die invloed kan hebben op de organisatie of haar doelstellingen, en combineert waarschijnlijkheid met potentiële impact, zodat prioritering mogelijk wordt. Ten tweede maakt ze duidelijk dat de impact positief (kans) of negatief (bedreiging) kan zijn. Beide aspecten zijn even belangrijk. Warren Buffett zei het treffend: "Risico komt voort uit het niet weten wat je doet."

Doelstelling van risk management

Door proactief risico's te managen, garanderen organisaties stabiliteit en continuïteit. Maar een vooruitstrevende benadering gaat verder dan beschermen tegen bedreigingen; ze ontdekt ook kansen en creëert waarde. De doelstellingen laten zich op twee manieren samenvatten:

1. Risk management als bescherming. Het identificeren, meten en beheersen van risico's om negatieve effecten te minimaliseren en stabiliteit en continuïteit te waarborgen. Een te voorzichtige aanpak kan innovatie en groei echter belemmeren, dus een balans tussen bescherming en weloverwogen risico nemen is cruciaal.
2. Risk management als waardecreatie. Een goed ontworpen programma kan een bron van concurrentievoordeel zijn. Het laat een organisatie risico's holistisch bekijken en beheersen, op concernniveau door netto-blootstellingen te beperken (cruciaal voor toegang tot kapitaal) en op business-unitniveau doordat alle materiële risico's worden geëvalueerd door wie er het dichtst bij staat.

Effectief risk management is erop gericht om zowel waarde te creëren als de basis van de organisatie te beschermen.

De paradox van risk management

De paradox ontstaat doordat organisaties een balans moeten vinden tussen deze twee doelstellingen. Te veel nadruk op bescherming leidt tot extreme risicomijding, wat waardecreatie belemmert. Te veel focus op waardecreatie resulteert in inadequate beheersing, wat de stabiliteit in gevaar brengt. Het doel is niet om alle risico's te elimineren. Nocco en Stulz (2006) stellen dat bedrijven bestaan om strategische en operationele risico's te nemen; een bedrijf heeft een voordeel bij het dragen van bedrijfsspecifieke risico's, omdat het daar meer over weet dan wie dan ook.

Door de blootstelling aan non-core activiteiten te verminderen, kan een bedrijf meer strategische bedrijfsrisico's nemen en profiteren van de kansen in zijn core business.

De sleutel ligt in een gebalanceerde aanpak: de organisatie beschermen tegen bedreigingen én kansen aangrijpen en waarde creëren.

Waarde van risk management

Het omarmen van deze paradox biedt een interessante kans voor de CFO. Door een cultuur van informed risk-taking te bevorderen, kan de CFO een praktisch framework implementeren dat in eerste instantie niet complex of belastend hoeft te zijn. Het gaat om het ontwikkelen van risk awareness en het in staat stellen van alle niveaus om weloverwogen beslissingen te nemen.

Dit framework is een living document, dat continu wordt gemonitord en verbeterd. Regelmatige evaluaties houden het aligned met de veranderende strategische doelstellingen en het risicoprofiel, en lessen uit eerdere incidenten en near misses versterken het. Zo helpt het bedreigingen te mitigeren voordat ze escaleren, terwijl het kansen blootlegt. Ondernemen betekent risico nemen, maar succesvolle bedrijven nemen calculated risks op basis van een gebalanceerde strategie.

Neem contact op

Is uw risk-managementaanpak gebalanceerd en aligned met uw strategische doelstellingen? Mist uw organisatie kansen, of bent u te risico-avers? Een frisse blik op de risk-managementpraktijk in uw organisatie kan uw strategie optimaliseren en groei bevorderen.